همه چیز از آن 10 نوامبر شروع شد. از آن 10 نوامبر 1983. هتل پلازا. دو مرد آمدند. دو بزرگمرد. دو غول. شاید آن روزها هنوز غول نشده‌ بودند. شاید هنوز ابرمرد نبودند. اما بی‌شک پایه‌گذاران، بودند. پایه گذاران مایکروسافت. بیل گیتس. پل آلن.
آن دو مرد آمده بودند که خبر دهند از تولد کودک خردسالی که قرار بود نسل آینده سیستم‌عامل‌های جهان باشد. با وجود رقیب قدرتمندی چون مکینتاش اپل ( Apple Macintosh ) کودک رشد کرد تا به پرکاربرترین سیستم عامل جهان تبدیل شود. سیستم عاملی که مسلما باعث تحولی در دنیای کامپیوترهای رومیزی شد.
در این مقاله باز می‌گردیم به دورانی که مایکروسافت نسخه شماره یک ویندوز را ارائه کرد. در سال 1985 اولین نسخه نهایی از ویندوز مایکروسافت ارائه شد. به علت زیاد بودن تعداد عکس‌ها چند روزی این سفر به گذشته طول می‌کشد. هر چند شما مسلما تا پایان سفر همراه خواهید بود. سفری با نگاهی به سیر تحول Windows. پنجره‌ای به جهان!

• Windows 1.01 سال 1985

در November 20, 1985 این نسخه 16 بیتی از سیستم‌عامل ویندوز وان ارائه شد. سیستم عاملی که کمتر از یک مگابایت حجم داشت و اولین سیستم عاملی بود که قابلیت multi tasking را ارائه کرد. این اولین سیستم عامل گرافیکی بر پایه MS-DOS 5.0 محسوب می‌شد.

• Windows 1.03 سال 1986

نسخه آپگرید شده از 1.01 که حجمی فوق‌العاده بالا را اشغال می‌کرد. 2.2 مگابایت!

• Windows 2.03 سال 1987

این سیستم عامل آمده بود که جهش بزرگی در سرعت کامپیوترها ایجاد کند. آن زمان سیستم عاملی نوشته نشده بود که از پردازنده ( CPU ) های سری 286/386 اینتل پشتیبانی کند. این نسخه از windows کار بزرگی می‌کرد. به کاربر قدرت شخصی سازی صفحه را هم ارائه می‌کرد. آن هم در حالی که حجمی کمتر از 2.5 مگابایت داشت.

• Windows 3.1 سال 1992

ویندوز 3.1 شاید اولین چیزی باشد که ما رویش اسم ویندوز بگذاریم. خودتان انصاف داشته باشید. به نسخه‌های قبلی که از فایل‌های مولتی‌مدیا پشتیبانی نمی‌کردند می‌شد گفت ویندوز؟ :) نسخه سه باگ‌های زیادی داشت و نسخه 3.1 اولین نسخه‌ای است اکثر ما به عنوان اولین ویندوز می‌شناسیم.

• Windows NT 3.1 سال 1993

اولین نسخه از سری تکنولوژی جدید (New Technology (NT) ) اولین سیستم عامل 32 بیتی جهان بود. ویندوز NT نسخه 3.1 شروعی بود بر سیستم‌عامل‌هایی که در حقیقت لباسی بر تن داس نبودند. سنت ارائه نسخه چند نسخه مانند نسخه خانگی یا تجاری ویندوز از اینجا کلید خورد.

• Windows NT 3.51 Workstation سال 1995

در این سری بالاترین میزان محافظت از اطلاعات تا آن زمان در خدمت اپلیکشن‌های تجاری و کاربران قرار گرفت. OpenGL هم آنجا راه به ویندوز یافت تا مهندسین و برنامه‌نویسان و صاحبان بنگاه‌های تجاری بتوانند از قدرت مافوق تصور اوپن جی‌ال برای ارائه نرم‌افزارهای گرافیکال و بسیار زیباتر بهره ببرند. زمینه سازی برای ظهور ستاره رو به پایان است.

• Windows 95 سال 1995

ستاره آمد. انقلاب آغاز شد! ویندوز 95 موفق‌ترین سیستم‌عامل تاریخ تا آن زمان شد. سیستم عاملی تمام گرافیکی که استانداردها را پله‌ها بالاتر برد. پشتیبانی از 32-bit TCP/IP به معنای انفجار دنیای اینترنت بود. دیال‌آپ متولد شد و نصب کن و اجرا کن (Plug and Play ) گویی دنیای نصب سخت‌افزار در سیستم‌عامل را دوباره احیا کرد! چه کسی می‌تواند از تاثیر عمیق ویندوز 95 بر جهان کامپیوتر چشم ببندد؟ فقط آن دوران پرشکوه را به یاد آورید. دیگر حرفی برای گفتن باقی نمی‌ماند :)

• Windows NT 4.0 سال 1996

دنیای شبکه‌های کامپیوتری نیاز به تحول داشت. ان‌تی 4 این کار را کرد به طوری که می‌توان آن را نسخه شبکه ویندوز 95 نامید. نسخه‌ای که برای اولین بار تمرکز خود را معطوف به ساده‌سازی شبکه‌ کردن کامپیوترها کرد.

• Windows 98 سال 1998

مایی که با نسخه 95 کار کرده بودیم برای‌مان قابل باور نبود ویندوزی مانند 98 ارائه شود. ویندوزی که به بنا بر گفته مایکروسافت اولین نسخه ویژه برای راحتی مصرف کننده طراحی شد و با شعار Works Better, Plays Better محبوبیتی مافوق تصور یافت. اگر زمان ویندوز 95 را یادتان نیاید یا کامپیوتر نداشتید ولی دیگر محال است ویندوز 98 را ندیده باشید. تا سالها بعد و بعد از آمدن ویندوز XP هم ویندوز 98 طرفداران خاص خود را داشت و هنوزم مراجعینی به این وبلاگ می‌آیند که از ویندوز 98 استفاده می‌کنند.

ویندوز 98، مخصوصا در سال 1999 با ارائه نرم‌افزار پارسا 99 به سیستم عاملی به یادماندنی تبدیل شد به طوری که من هنوزم راهنمایی که برای نصب این سیستم عامل نوشته بودم و به دوستان و آشنایان می‌دادم را فکر می‌کنم داشته باشم. فکر کنم از ویندوز 98 هم بود که من بازی با کنسول‌ها را رها کرده و به سراغ بازی با کامپیوتر آمده‌ام.
نسخه‌های بعدی، نسخه‌ جدید ویندوز محسوب می‌شوند و خیلی از کاربران کامپیوتر با آنها آشنایی دارند. اما با نسخه‌هایی از ویندوز که در این مقاله با آنها آشنا شدیم کمتر آشنایی دارند.
منبع : یک فتحی

رايانه در هزارتوي تاريخ (2)

اين دستگاه ها اغلب به صورت تك نفره قابل استفاده بودند و با تماس مستقيم دست كار مي كردند. يكي از نمونه هاي باستاني اين نوع وسايل tally stick نام دارد كه در واقع لوح هايي سنگي براي ثبت و ضبط اعداد و اطلاعات به صورت چوب خط بودند و در طول زمان به تدريج تكامل يافتند.
اما بدون شك شناخته شده ترين وسيله محاسباتي قديمي كه حتي امروز نيز مي توان نمونه هايي از آن را در برخي فروشگاه هاي قديمي يافت، چرتكه است. استفاده از چرتكه به 2400 سال قبل از ميلاد و زمان حكومت امپراطوري روم و قوم بابل بازمي گردد. از آن زمان تاكنون چرتكه بارها تغيير كرده ولي ساختار اصلي آن حفظ شده است.
شايد جالب باشد كه بدانيد در دوران قرون وسطي رايانه هاي آنالوگ و مكانيكي اختراع شد كه براي انجام محاسبات رياضي و نجومي مورد استفاده قرار مي گرفتند. اين دستگاه ها از علومي همچون اسطرلاب و ديگر مكانيسم هاي ابداع شده در دوران شكوفايي يونان باستان بهره مي برند. اگر چه عمده اين رايانه هاي آنالوگ در قرون وسطي طراحي شده و به كار گرفته مي شدند، اما قدمت برخي از آنها به 100 تا 150 سال قبل از ميلاد مسيح مي رسد.

در دنياي رايانه هاي قديمي و اوليه نام ايران و ابوريحان بيروني نيز مطرح مي شود. از جمله ابزار محاسباتي قديمي مي توان به جام جهان نما هم اشاره كرد كه از جمله ابداعات ابوريحان بيروني است. ابوريحان محمد بن احمد بيروني دانشمند بزرگ و رياضي‌دان، ستاره‌شناس و تاريخ‌نگار ايراني سده چهارم و پنجم هجري است و بعضي از پژوهندگان او را از بزرگ‌ترين فيلسوفان مشرق‌زمين مي‌دانند.
در اين دوران كه دوره اوج شكوفايي تمدن اسلامي – ايراني محسوب مي شود دانشمندان مسلمان ديگري نيز در زمينه طراحي آنچه كه امروز به عنوان رايانه هاي آنالوگ مي شناسيم فعال بودند. اين دستگاه ها عمدتاً در حوزه علم نجوم و ستاره شناسي مورد استفاده بودند. يكي ديگر از اين دانشمندان ابواسحاق الزرقالي است.
ساعت قلعه يا castle clock كه ساعتي براي انجام امور ستاره شناسي بود در سال 1206 ميلادي توسط يكي ديگر از دانشمندان مسلمان به نام الجزاري اختراع شد. اين ساعت يكي از اولين نمونه هاي رايانه هاي آنالوگ قابل برنامه ريزي دانسته شده است. اين وسيله قادر به نمايش مدارهاي مختلف شمسي و قمري بود و به دقت نحوه حركت سيارات و اقمار آنها را به تصوير مي كشيد و در زمان خود محصولي بي نظير بود.
با استفاده از اين محصول به دست آوردن دقيق طول روز و شب ممكن بود و با برنامه ريزي هاي مختلف مي شد از اين وسيله براي محاسبات شرعي و ديني نيز استفاده كرد.
با پايان قرون وسطي و آغاز عصر رنسانس در اروپا تكامل رايانه هاي آنالوگ از خاورميانه به اين قاره منتقل شد. جان نپير رياضي دان و فيزيكدان اسكاتلندي يكي از اولين افرادي بود كه جدول لگاريتمي را ابداع كرده وروش هاي جديدي را براي انجام خودكار ضرب، تقسيم، جمع و تفريق ابداع كرد.
وي سرانجام يك چرتكه جديد اختراع كرد كه به Napier bones معروف شد. اين چرتكه بر خلاف چرتكه هاي قديمي به گونه اي طراحي شده بود كه مي شد با استفاده از آن به سرعت محاسبات مربوط به چهار عمل اصلي را انجام داد. طي سال هاي بعد چرتكه باز هم تكامل بيشتري يافت كه البته پرداختن به آن از حوصله و موضع اصلي اين بحث خارج است.
اما تحول بعدي در دنياي رايانه هاي اوليه توسط ويلهم شيكارد رقم خورد. وي كه يك دانشمند آلماني بود، يك ماشين محاسب جديد را در سال 1623 ابداع كرد. متاسفانه وقوع آتش سوزي در ساختمان محل طراحي اين دستگاه باعث شد نمونه اوليه آن به طور جدي آسيب ببيند و شيكارد هم ترجيح داد از طراحي و تكميل اين دستگاه دست بكشد. اما بعدها باقيمانده اين دستگاه در سال 1957 كشف شد. البته در آن زمان رايانه هاي مدرن تري از راه رسيده بودند و كسي تمايلي به تكميل اختراع شيكارد نداشت.
در سال 1642 پاسكال كه هنوز نوجوان بود و به شهرت عالمگير خود در دنياي رياضيات نرسيده بود طراحي يك ماشين محاسب اوليه را آغاز كرد و پس از سه سال كار و تلاش 50 نمونه از آن را عرضه كرد.
وي مخترع ماشين حساب مكانيكي محسوب مي شود و طي ده سال 20 نمونه از اين دستگاه كه بعدها پاسكالين نام گرفت را توليد كرد.
منبع:خبرگزاری فارس

شرکت مایکروسافت در جریان برگزاری کنفرانس Mix در لاسوگاس آمریکا ، کاربردها و قابلیت هایی که قرار است در نسخه جدید مرورگر اینترنتی آن به کار گرفته شود را به برنامه نویسان ، توسعه دهندگان وب و کلیه ی جهانیان معرفی کرد.
مایکروسافت در این اقدام ، پیش نمایش پلتفورم نسخه ی جدید مرورگر اینترنتی خود را با نام :
Internet Explorer 9 Platform Preview به نمایش گذاشت.
این نرم افزار که هم چنان نسخه ی اولیه مرورگر جدید مایکروسافت محسوب میشود، به منظور معرفی تلاش های این شرکت برای توسعه مرورگرهای اینترنتی طراحی شده و نشان می دهد که در این برنامه از فناوری های جدید اینترنتی که هم اکنون در حال معرفی به بازار هستند نیز پشتیبانی شده است. مایکروسافت اعلام کرد که مرورگر Internet Explorer 9 را برای بارگذاری در سایت خود قرار داده است. این نسخه بتا 2 آزمایشی این مرورگر است.
این نرم افزار هنوز یک چارچوب کاری(Framework) اولیه محسوب می شود و به همین خاطر فاقد برخی بخش های کاربردی نظیر کلید Back است . اما دین هاچامویچ ( Dean Hachamovitch ) مدیر مرکز Internet Explorer مایکروسافت در سخنرانی خود در کنفرانس Mix اعلام کرد که طی ۸ هفته آینده این نسخه اولیه تکمیل و نسخه بتا از مرورگر اینترنتی IE 9 عرضه خواهد شد و پس از آن نسخه کاندید و در نهایت، نسخه نهایی این مرورگر به دست کاربران خواهد رسید.

از قابلیت های کلیدی نرم افزار Internet Explorer 9 Platform Preview 2. می توان سازگاری با استاندارد جدید CSS3 و HTML5 را نام برد. IE9 می تواند در ایجاد محتواهای چند رسانه ای ، بدون نیاز به حمایت از Adob flash بسیار کارامد باشد.
از دیگر نوآوری های IE9 می توان به استفاده کامل از سخت افزارگرافیک موجود در سیستمهای امروزی ، به خصوص کارت گرافیک ویدیو Nvidia Ion اشاره کرد. IE9 با به کاربردن موتور جدیدی به نام " چاکرا "مخصوص برنامه جاوا اسکریپ توانسته بهره کامل از سخت افزار خود را با وارد پس زمینه جاوا اسکریپ داشته باشد.
همچنین IE9 می تواند به طور کامل از توانایی پردازش سه بعدی و پردازش با کیفیت بالای محتویات چند رسانه ای استفاده کند.
در کل از خصوصیات IE9 می توان به موارد زیر اشاره کرد :
- سازگاری بالا با سیستمهای " ضد ای پد " برپایه سیستم عامل ویندوز دارد.
- سازگاری با سایتهایی که به زبانهای مختلف برنامه نویس شده اند
- کمک به کاهش مصرف باتری کامپیوترهای قابل حمل
- داشتن سرعت بالا در هنگام جستجو
- افزایش امنیت در مقابل نفوذ هکرها
-افزایش قابلیتهای دانلود منیجر مرورگر
-امکان اضافه نمودن و نصب انواع نوارها
- بروز رسانی نرم افزار از اینترنت
- محیط زیبا و کاربرپسند
- سازگاری با تمام ویندوز ها
- و کاربرد آسان
-حجم کم

منبع : راسخون

رشد بازي‌هاي آنلاين، خريدهاي الكترونيك، وبگردي، اشتراك فايل، استفاده از شبكه‌هاي اجتماعي، گشت و گذارهاي اينترنتي و از همه مهمتر سرازير شدن نسلي جديد از كاربران به فضاي اينترنت، تابستان امسال را نيز به فصل مورد علاقه خرابكاران تبديل كرده است.
براساس گزارش شركت امنيتي Panda Security، شرايط ناشي از دسترسي‌هاي غيرايمن به اينترنت توسط كاربران كنجكاو، ناآگاه و غيرحرفه‌اي اينترنت، بهترين ابزار براي گسترش حملات اينترنتي عليه سرتاسر شبكه جهاني وب محسوب مي‌شود. در اين ميان، نقش كاربران جوان‌تري كه در فصل افزايش اوقات فراغت خود، دسترسي بيشتر و درعين‌حال ناامن‌تري به اينترنت دارند، غيرقابل انكار است.
پاندا اعلام كرده است كه رعايت چند نكته ساده و كوچك امنيتي توسط هركدام از اين كاربران، مي‌تواند تأثير مهمي در افزايش امنيت فردي، اجتماعي و حتي جهاني كاربران فعال اينترنت در پي داشته باشد. اين شركت امنيتي با انتشار فهرستي از نكات و ملاحظات مهم اينترنتي از كاربران جوان‌تر اينترنت دعوت كرده كه با رعايت آنها اطلاعات و ارتباطات محرمانه خود را حفاظت كنند و در ارتقاء سطح عمومي امنيت اطلاعات رايانه‌اي در سرتاسر جهان مؤثر باشند.

مراقب نامه‌هاي الكترونيك و پيغام‌هاي اينترنتي باشيد

Emailها يا به عبارتي نامه‌هاي الكترونيك، يك راه مهم در نقل‌وانتقال گسترش كدهاي مخرب اينترنتي به حساب مي‌آيند. كلاهبرداري‌هاي آنلاين، حملات Phishing و هرزنامه‌ها هم اغلب به شكل نامه‌هاي الكترونيك شما را هدف قرار مي‌دهند. نامه‌هايي با پيشنهاد مسافرت‌هاي ارزان‌قيمت تابستاني، بليت‌هاي رايگان مراكز تفريحي و هرگونه تسهيلات كه بدون دليل و از مراكز نامشخص و مشكوك ارسال مي‌شوند، مي‌توانند حاوي پيوندهاي اينترنتي باشند كه با يك كليك ساده بر روي آنها، رايانه شما خود به ابزاري تحت فرمان براي ارسال هرزنامه تبديل شده و يا در معرض آلودگي‌هاي جدي قرار بگيرد. توصيه پاندا به كاربران اين است كه به هرگونه نامه مشكوك كه از منابع نامشخص ارسال شده‌اند توجه نكنند و آنها را جدي نگيرند.

اصلاحيه‌هاي امنيتي مربوط به سيستم‌هاي عامل و نرم‌افزارهاي مهم كاربردي را به سرعت نصب كنيد

اين مسئله، موجب ترميم حفره‌ها و نقص‌هاي امنيتي موجود در برنامه‌هاي پركاربرد و به ويژه سيستم‌هاي عامل نصب شده در رايانه‌ها مي‌گردد كه معمولاً توسط هكرها و خرابكاران اينترنتي براي انجام نفوذهاي غيرمجاز و يا تزريق كدهاي مخرب به درون سيستم‌ها مورد استفاده قرار مي‌گيرد، بسياري از برنامه‌هاي كاربردي مهم و سيستم‌هاي عامل مانند Microsoft Windows يا Adobe Acrobat ممكن است به مشكل خودكار، اصلاحيه‌هاي امنيتي خود را درهنگام اتصال به اينترنت دانلود كنند. درغيراينصورت، شما بايد حتماً هرچندگاه يكبار به پايگاه اينترنتي شركت‌هاي مهم نرم‌افزاري مراجعه كنيد و اصلاحيه‌هاي جديد آنها را دريافت و نصب نماييد. اين مسئله درخصوص سيستم‌هاي عامل از اهميت بيشتري برخوردار است.

هيچگاه، هيچ فايل يا برنامه‌اي را از پايگاه‌هاي اينترنتي مشكوك و بي‌نام و نشان دانلود نكنيد

اغلب احتمال آلوده بودن اين نوع فايل‌ها، هرچقدر هم كه براي شما اهميت كاربردي داشته باشند، بسيار زياد است. كاربراني كه در فصل تابستان از اوقات فراغت بيشتري برخوردارند و كنجكاوي اينترنتي آنها اوج مي‌گيرد، ممكن است با فايل‌ها و نرم‌افزارهايي برخورد كنند كه بسيار كاربردي و مفيد به نظر برسند. در اين شرايط، توجه كنيد كه دانلود اين برنامه‌ها، هرچند اگر كاملاً رايگان باشند، از پايگاه‌هاي متفرقه و بي‌نام و نشان اينترنتي بسيار خطرناك است. بسياري از كدهاي مخرب، ازطريق پنهان شدن در فيلم‌ها، تصويرها، فايل‌ها و نرم‌افزارهاي جذاب و ازطريق وب‌سايت‌هاي ناامن و آسيب‌پذير به درون رايانه شما نفوذ مي‌كنند.

مراقب اطلاعاتي كه در وب سايت‌هاي اجتماعي وارد مي‌كنيد باشيد

My space , Twitter , Face book , You Tube كمتر كسي است كه با رايانه سروكار داشته باشد و اين اسم‌ها به گوشش نخورده باشد. اين پايگاه‌هاي اجتماعي كه محلّ گردهمايي، تبادل‌نظر و اشتراك اطلاعات كاربران اينترنت محسوب مي‌شوند، مورد استقبال گسترده آنها قرار گرفته، درعين‌حال اين پايگاه‌ها، مجموعاً اطلاعات مربوط به صدها ميليو ن كاربر فعال را در خود جاي داده‌اند كه ممكن است مورد استفاده واقع شود. پس مراقب ارتباطات وب سايت‌هاي جذاب باشيد.

روتر/ مودم خود را در مواقع غيرضروري خاموش نگه داريد...

اين دستورالعمل به ويژه براي كاربراني كه اطلاعات بسيار حساس و محرمانه را در رايانه‌هاي شخصي خود نگاه مي‌دارند حياتيست. استفاده ناامن كاربران ديگر از حساب اينترنتي شما و دانلود ناآگاهانه فايل‌هايي كه قدرت تخريبي بالايي دارند، تنها بخشي از اقداماتي ست كه ممكن است ازطريق دسترسي غيراصولي به اتصال اينترنتي شما انجام شوند.

در محيط‌هاي اشتراكي شبكه‌هاي محلّي كوچك، دقيق‌تر و حساس‌تر باشيد.

بسياري از كاربران براي انجام فعاليت‌هاي اينترنتي خود به كافي‌نت‌ها يا شبكه‌هاي كوچك متصل به اينترنت مراجعه مي‌كنند. برخي هم رايانه خود را براي استفاده از اينترنت پرسرعت به يك شبكه گروهي متصل مي‌كنند. اطلاعات اين كاربران در معرض حملاتي به مراتب وسيع‌تر و شديدترست.
يك دستورالعمل ويژه در رابطه با محيط‌هاي اشتراكي اين است كه به هيچ‌وجه در اين محيط‌ها فعاليت‌هاي بانكي و مالي انلاين انجام ندهيد، هرچند اگر مبلغ بسيار كمي را به شكل الكترونيك انتقال مي‌دهيد. رمزهاي عبور شما معمولاً در شبكه‌هاي اشتراكي بسيار آسيب‌پذيرند؛ بنابراين به هيچ‌عنوان از گزينه‌هاي مربوط به ثبت مجازي رمزهاي عبور براي به خاطر سپردن صفحات شخصي خود در اينترنت استفاده نكنيد. توجه به اين نكته نيز بسيار حياتيست كه رايانه‌هايي كه به هر نحو به ويروس‌ها يا كدهاي مخرب اينترنتي آلوده باشند، بستر مناسبي براي ارسال يا دريافت امن و كامل اطلاعات حساس به حساب نمي‌آيند.

از دسترسي امن و سالم كودكان و نوجوانان به اينترنت اطمينان حاصل كنيد

فصل تابستان و به ويژه تعطيلات تابستاني، بي‌شك با افزايش استفاده از رايانه و اينترنت توسط كودكان و نوجوانان همراه است. نسل جديد، بي‌تجربه و درعين‌حال كنجكاوي كه هر روزه جمع كاربران قبلي اضافه مي‌شوند، نقش عمده‌اي در افزايش و يا كاهش ضريب امنيتي اينترنت ايفا مي‌كنند. آگاهي‌بخشي و اطمينان از دسترسي امن و مسئولانه آنها به اينترنت، كمك بزرگي به خود آنها و نيز به افزايش امنيت عمومي اينترنت خواهد بود. ثبت عنوان پايگاه‌ها و صفحات بازديد شده و نيز ارائة گزارش‌هاي دقيق به والدين، از ديگر مزاياي اين برنامه‌هاست.

نرم‌افزار امنيتي خود را همواره فعال و به روز نگاه داريد

نرم‌افزارهاي امنيتي قلب قدرت دفاعي رايانه‌هاي شما در برابر تهديدهاي متنوع و روزافزون رايانه‌اي است. يك برنامة مناسب كه بنابر توصية كارشناسان بهتر است نسخة رسمي و ثبت شده يك ضد ويروس قدرتمند باشد، مي‌تواند امنيت اطلاعات خصوصي و محرمانه شما را تضمين كند. گذشته از اين، برنامه‌هاي امنيتي قدرتمند ديگري هم به صورت كاملاً رايگان توط شركت‌هاي بزرگي مانند AVG , Panda , Alwil Avast، به كاربران ارائه شده كه به عنوان يكي از پيشرفته‌ترين و مؤثرترين آنها مي‌توان به برنامة Panda Cloud Antivirus اشاره كرد.
منبع:نشريه دنياي کامپيوتر و ارتباطات ،شماره 80

رشد اطلاعات و دانش در سالهاي اخير بسيار سريع بوده است و از اين منظر عصر حاضر را عصر انفجار اطلاعات ناميده‌اند. به طوري كه80% يافته‌هاي دانش بشري و نيز90% تمام دانش و اطلاعات فني جهان در قرن بيستم توليد شده است. اين درحالي است كه در هر پنج سال و نيم حجم آن دو برابر مي‌شود. ازسوي ديگر بسياري از آنها دركمتر از 4 سال كهنه مي‌شوند!
امروزه اطلاعات و دانش به عنوان يك منبع ارزشمند و راهبردي و يك دارايي مطرح است و ارائه محصولات و خدمات با كيفيت و قيمت مناسب بدون مديريت و استفاده صحيح از اين منبع ارزشمند، امري دشوار و در برخي موارد غيرممكن است.

1- ضرورت و اهميت جامعه اطلاعاتي

1-1- هر نوع داده اي(data) که در بخش خصوصي، جامعه مدني و سازمانهاي دولتي و بين المللي توليد مي شود تنها در صورتي قابل بهره برداري است که تبديل به اطلاعات(information) شود. فرآيند تبديل داده به اطلاعات نيازمند مديريت محتوا، زمان و هزينه است. در اين فرآيند اطلاعات طبقه بندي شده هر داده در مکان مناسب خويش قرار مي گيرد. اين فرآيند موجب مي شود بازيابي اطلاعات به سهولت و با ابزارهاي نرم افزاري ممکن شود. در مقام تشبيه داده ها به کتاب هايي مي مانند که بدون دسته بندي روي هم انباشته شده باشند، در حالي که اطلاعات به کتاب هايي مي مانند که يک کتابدار ماهر آنها را در قفسه هاي مربوط شماره گذاري و کدبندي کرده باشد. داده ها زماني به اطلاعات تبديل مي شوند كه (طبق معيار) نشان گذاري شده باشند.
1-2- جامعه اطلاعاتي مقدمه اي ضروري براي دسترسي به جامعه دانايي محور و آن مقدمه اي ضروري براي دسترسي به جامعه مقتدر است. چرخه تبديل اطلاعات به دانايي و دانايي به اقتدار به طور فزاينده و چرخشي موجب اقتدار هر چه بيشتر جوامع اطلاعاتي خواهد بود.
1-3- اينک تمام جوامع دريافته اند که توليد علم امري مربوط به تمام انسان هاست و انسان ها براي جمع آوري علوم و فنون به يکديگر نياز دارند. براي ثمربخشي توليد علم نيازمند دستيابي به جامعه اطلاعاتي هستيم. از اين رو در اجلاس سران براي جامعه اطلاعاتي در سال 2003 در ژنو اعلاميه اصولي به تصويب رسيد و براي آن برنامه هاي اقدامي در نظر گرفته شد و به امضاي تمام اعضا رسيد و در اجلاس دوم سران جامعه اطلاعاتي در تونس مورد تأکيد قرار گرفت. اين اعلاميه و برنامه هاي مصوب آن، آينده جهان را رقم خواهد زد و عدم توجه کافي و مناسب به ابعاد گوناگون آن موجب عقب افتادگي از صحنه اقتدار جهاني خواهد بود.
1-4- خوشبختانه در بند 44 برنامه چهارم توسعه اين امر مورد توجه برنامه ريزان کشور بوده و آمده است:
«ماده 44: دولت موظف است به منظور استقرار جامعه اطلاعاتي و تضمين دسترسي گسترده ، امن و ارزان شهروندان به اطلاعات مورد نياز اقدام‌هاي لازم را به عمل آورد.»
اين اقدامات عبارتند از : الف) حمايت از سرمايه‌گذاري در توليد و عرضه محتوي و اطلاعات به زبان فارسي در محيط رايانه‌اي با تكيه بر توان بخش خصوصي و تعاوني. ب) اتخاذ تدابير لازم به منظور كسب سهم مناسب از بازار اطلاعات و ارتباطات بين‌المللي استفاده از فرصت منطقه‌اي ارتباطي ايران از طريق توسعه مراكز اطلاعاتي اينترنتي ملي و توسعه زيرساخت‌هاي ارتباطي با تكيه بر منابع و توان بخش‌هاي خصوصي و تعاوني و جلب مشاركت بين‌المللي. ج) تهــيه و تصويب سند راهبردي برقراري امنيت در فضاي توليد و تبادل اطلاعات كشور در محيط‌هاي رايانه‌اي حداكثر تا پايان سال اول برنامه چهارم.
گرچه اقدامات موجود در اين بندها كافي و كامل نيست ولي اصل توجه به آن شايسته تقدير است.
1-5- در حال حاضر کشورهاي فقير و در حال توسعه از جمله ايران در خط فقر نسبي اطلاعات قرار دارند که اصطلاحاً به آن «شکاف ديجيتالي» مي گويند. جامعه اطلاعاتي جامعه اي است که اطلاعات مورد نياز افراد آن جامعه در دسترسشان باشد. گسترة اين اطلاعات به گسترة ابعاد گوناگون حيات افراد آن جامعه و نهادهاي مدني و دولتي آن است. پل زدن بر روي اين شکاف ديجيتالي نيازمند اقدامات اساسي در حيطة دو شاخص اصلي جامعه اطلاعاتي است: اول، دسترسي هاي ارتباطي و دوم، توليد اطلاعات انبوه داخلي. در حال حاضر نرخ دسترسي به اينترنت در ايران حدود 14% است در حالي که اين رقم در ايالات متحده 70% ، در کانادا، ژاپن و کره جنوبي 67% و در کشورهاي اتحاديه اروپا 52% ، در مالزي 40% ، و در ترکيه 21% است. تلاش جدي مسئولان وزرات ارتباطات در اين زمينه و توجه مجلس به اختصاص بودجه جهت توسعه شبکه هاي ارتباطاتي از اهم لوازم توسعه ارتباطاتي است.
1-6- حضور در جامعه اطلاعاتي نيازمند توجه به دو محور اصلي فوق مي باشد: يکي از اين محورها مربوط به توسعه فنّاوري هاي ارتباطات و اطلاعات (حوزه فني- مهندسي) است که معمولاً در گزارش هاي مسئولين وزارت ارتباطات و فناوري اطلاعات منعکس است (اعم از زيرساخت، توسعه دسترسي فردي، نهادي و مراکز اطلاع رساني) و ديگري محورهاي فرهنگي، علمي، اجتماعي و اخلاقي در هر جامعه وتوليد اطلاعات سودمند و اخلاقي و پردازش و ذخيره سازي و بازيابي آن اطلاعات که اينک از مسئوليت هاي شوراي عالي اطلاع رساني است. شوراي عالي اطلاع رساني با توجه به مسئوليتي که از سوي شوراي عالي انقلاب فرهنگي بر دوش دارد و با توجه به جامعيت وظائفي که در آيين نامه مصوب آن آمده است بهترين نهاد براي رسيدگي به امور قسم دوم مي باشد و مي تواند تحت اشراف مقام معظم رهبري – مدّ ظله العالي- و دستگاه هاي تحت نظر ايشان (از جمله شوراي عالي انقلاب فرهنگي) سياستگذاري و رهنمودهاي لازم در اين زمينه را ابلاغ نمايد. امروز تهاجم فرهنگي از طريق اينترنت امري بسيار جدي و اساسي، و نيازمند رسيدگي خاص است. اينك جنگ سخت در بسياري از صحنه ها تبديل به جنگ نرم گشته و ابزار و ادوات خاص خود را مي طلبد. اينك دشمن با تهاجم فرهنگي معنويت، اخلاق و ديانت ما را نشانه رفته است و مقابله با آن در صحنه فرهنگ، تسلط به مباحث جامعه اطلاعاتي در اعلاميه اصول را مي طلبد.

2- اهداف و ابعاد جامعه اطلاعاتي

جامعه اطلاعاتي داراي ابعاد گوناگوني است. با توجه به هر يک از اين ابعاد مي‌توان اهدافي را متناسب با آن بُعد تصوير کرد:

2-1- اهداف اقتصادي

به عنوان اولين هدف در دستيابي به جامعه اطلاعاتي، مي‌توان از «دستيابي به اطلاعات اقتصادي» نام برد كه ناشي از تحولات اجتماعي و اقتصادي از سال 1960 تاكنون مي‌باشد. با اين تحولات نگرش‌هاي تازه‌اي به نقش اطلاعات در اقتصاد كشورهاي در حال توسعه و توسعه يافته ايجاد شد كه نشانگر گذار از حالت اوليه يعني اقتصاد متكي به «كشاورزي» و «صنعت» به اقتصادي متكي به «اطلاعات» است. و اين منجر به توصيف عناصر تشكيل دهنده اقتصاد با عباراتي چون: «صنعت اطلاعات» ،«بازار اطلاعات» و «كاركنان اطلاعات» شد كه امروزه وارد زبان روزمره شده‌اند. همين مسئله سبب بروز تحولاتي در ساختار «اشتغال»، به صورت گسترش مشاغلي در زمينه‌هاي خدمات بخش خصوصي و دولتي در حوزه‌هاي گوناگوني چون بازرگاني، آموزشي، بهداشتي، ارتباطي و مالي شده است. توجه همه جانبه به اين بُعد جامعه اطلاعاتي و هدف مبتني بر آن مي تواند همتاي مناسبي براي اقتصاد متکي بر نفت ايجاد کند چنان که اينک صادرات نرم افزار در هند موجب توسعه اقتصادي وسيعي شده است و مي‌رود تا سال 2009 برابر درآمد ما از نفت شود. تجارت الکترونيک در کنار پول، پرداخت و بانکداري الکترونيک و ماليات و عوارض و گمرک الکترونيک از مثالهاي برجسته آن هستند. جامعه اطلاعاتى، از بعد اقتصادى، با اقتصاد مبتنى براطلاعات تعريف مى‌شود. امروزه براى بازارهاى جهانى ادامه فعاليت بدون مدد گرفتن از قدرت رايانه‌ها و نظام هاي اطلاعاتي امكان پذير نيست. اکنون ثروتمندترين كشورهاى جهان آنهايى هستند كه بيش از ديگران از ساختار نوين اطلاعاتى جهان بهره‌مند مى‌باشند.

2-2- اهداف امنيتي

ابعاد امنيتي خود در حوزه‌هاي گوناگوني مطرح است: امنيت بين الملل، امنيت ملي، امنيت اجتماعي و حتي امنيت در حوزه اقتصاد و فرهنگ نيز قابل طرح است. به طور مثال بايد توجه کرد که از کار اندازي شبکه گسترده ارتباطات مالي بانک ها در کشور مي تواند خسارات جبران ناپذيري براي سيستمهاي مالي کشور ايجاد کند که ابعاد آن با تخريب ساختمان مركزي بانکها قابل قياس است. با توجه به دشمنان انقلاب اسلامي توجه به زيرساخت هاي امنيتي ارتباطات نيز امري مهم است و لازم است بدان توجه ويژه مبذول شود.
جامعه اطلاعاتي همچنين داراي بعد مديريتي و راهبري است که در بُعد امنيتي تأثيرگذار است. در آبان ماه 85 در کشور يونان و نيز در ارديبهشت 86 در ژنو نشستي مشورتي موسوم به «IGF» از سوي سازمان ملل برگزار شد و بحث آن نحوه راهبري اينترنت بود که اينک در اختيار وزارت کشور امريکاست و سازماني به نام آيکان (ICAAN) هدايت آن را برعهده دارد. کشورهاي مختلف از جمله کشورهاي اروپايي تمايل دارند حاکميت اينترنت از انحصار آمريکا خارج شود. عدم توجه كافي به اين بحث پاره وسيعي از حاکميت دنيا را در آينده نزديک از دست ما خارج خواهد کرد. متأسفانه حضور ما در اين نشست و نيز در نشست هاي مشابه قبلي و بعدي در يونسکو و سازمان ملل که مربوط به بخشهاي گوناگون اعلاميه اصول ژنو است و هر يک از آنها داراي برنامه اي خاص و نهادهاي بين المللي خاصي در جهان است که طي دو سال اخير از سوي متصديان دولتي چندان با جديت دنبال نشده است.

2-3- اهداف حقوقي

يکي از زيرساختهاي لازم براي دستيابي به جامعة اطلاعاتي وجود قوانين و مقررات لازم و آيين‌نامه‌هاي کافي براي آن است. قوانين و مقررات سنتي براي اين دستيابي کافي نيست و در برخي موارد مشکلاتي را نيز پيش پاي مي‌نهد. به عنوان مثال نحوه ثبت اموال نرم‌افزاري يکي از پرسشهاي ذي‌حسابان دستگاه ها است که هنوز نيز راه‌کاري براي آن ارائه نشده است. حق مالکيت فکري و حفظ حريم خصوصي افراد در دنياي الکترونيک نيازمند تدوين قوانين جديد است.
امروزه، پديده‌هاى كم و بيش آشنايى همچون تجارت الكترونيكى،‌ دولت الكترونيكى، آموزش مجازى، بانكدارى الكترونيكى و حتى جنگ الكترونيكى و نيز جرايم سايبر كه از علائم جامعه اطلاعاتى محسوب مى‌شوند، همگى نشان مى‌دهند كه فناورى با يك تغيير بنيادين منجر به شكل‌گيرى نوع جديدى از جوامع تحت عنوان جامعه اطلاعاتى شده است و اين امور به صورتهاي مختلف نيازمند قوانين و مقررات ملي و بين‌المللي جديد است.

2-4- اهداف فرهنگي

برخي از ناظران معتقدند پيشرفت در جامعه اطلاعاتي مي‌تواند نشانه تحول در ارزش هاي فرهنگي باشد. اين تحولات عمدتاً تحت تأثير خط و زبان بيگانه صورت مي‌گيرد. و از آنجا که اين خط و زبان ابعاد فرهنگي خويش را به دنبال دارد، در صورتي که بدرستي مديريت نشود، موجبات تحولات سلبي فرهنگي را پديد خواهد آورد. بايد خاطرنشان كرد كه جوامع مختلف عكس العمل‌هاي متفاوتي در برابر حضور فنآوري‌هاي پيشرفته دارند و حتي فرهنگ جهاني الكترونيك مستعد پذيرش تأثيرات محلي و ملي است. به عبارت ديگري يک تحول دوسويه در حال رخ نمايي است که ناشي از عرضه فرهنگهاي متفاوت به يکديگر و تأثيرپذيري آنها از همديگر است. در حقيقت آنچه در حال وقوع است توسعه و تعامل گسترده فرهنگ ها است. در اين مسير البته فرهنگي که قوي تر باشد و محتواي خويش را به کميت و کيفيت بيشتر و بهتري عرضه کند غلبه خواهد يافت. اين يک جنگ نرم است که در دنياي رسانه اتفاق مي‌افتد و البته هر چه يک فرهنگ حضوري قوي تر در آن داشته باشد، موفق تر خواهد بود.
همواره خطر استيلاي يك فرهنگ وجود داشته است، فرهنگي مبتني بر ارزش‌هاي ليبراليسم به شکل غربي كه جايگزين «فرهنگ بومي» شود و جهاني را در اثر استضعاف فرهنگي به سمت آرمان هاي پوچ گرايش دهد. اگرچه ممكن است يك خبر، عكس العمل هاي متفاوتي را در كشورهاي مختلف ايجاد كند، ليكن ناديده انگاشتن تأثيرات بالقوه سوء جريان جهاني اطلاعات بر روي هويت و تنوع فرهنگي كشورها، موجبات تحليل و تضعيف فرهنگهاي ملي و محلي را بدست مي‌دهد. مشکلات جدي فرهنگي در کشورهاي در حال توسعه و فقير که در منطقه شکاف ديجيتالي و فقر اطلاعاتي قرار دارند در حال روي دادن است که برخي از وجوه آن عبارتند از:
1- فرار مغزها كه منجر به مهاجرت مهندسان و محققان كشورهاي در حال توسعه به كشورهاي صنعتي و توسعه يافته مي‌گردد و بهترين متخصصان كارآمد در زمينه علوم و فن ‌آوري به كشورهاي ثروتمند غرب مهاجرت مي‌كنند. كشورهايي كه اين نيروها را از دست مي‌دهند، سطح فن آوري آنان نيز از رشد باز مي‌ماند.
2- راهبردهاي مدرن سازي در اين كشورها غالباً منجر به افزايش بدهي‌هاي خارجي و بهبود ارتباطات راه دور بين المللي به جاي توسعه شبكه اطلاعاتي و مخابراتي بومي مي‌گردد و منطقه توليد و تبادل اطلاعات را به نفع کشورهاي توسعه يافته رقم مي‌زند. توسعه علمي و پيشرفتهاي فناورانه و توليد مستمر دانش تنها در کشورهايي به طور گسترده و عميق روي مي‌دهد که به کمک اطلاع‌رساني و فناوري‌هاي مرتبط با آن، بر روي موج توسعه علمي سوار باشند و کشورهاي ديگر حتي با تلاش فراوان تنها به صورت بخشي و موردي در حوزه‌هاي علمي و فرهنگي خاص رشد خواهند کرد. در نهايت اطلاعاتي كردن جوامع در حال توسعه موجب تضاد آشكار ميان «فقراي اطلاعاتي» و «ثروتمندان اطلاعاتي» و عميق شدن شکاف بين آنها مي‌شود.
3- جهاني شدن بدون توجه به معيارهاي محلي در حال گسترش است و مي‌رود تا فرهنگ غالب بر دنياي غرب را در خط، زبان و فرهنگ مسلط بر اوضاع فرهنگي سازد. در اين بحبوحه سونامي‌وار بر اثر زلزلة اينترنت، تنها فرهنگ هايي جان سالم بدر خواهند برد که با تکيه بر فرهنگ غني خويش گام هايي سريع به سوي ارتفاعات بلند توليد اطلاعات بردارند و پس از آرامش نسبي مجدداً با برنامه‌ريزي بلند مدت و راهبردي فضاي فرهنگي خويش را نوبه نو کنند.
به طور طبيعي هر «فرهنگ» متعلق به يك محل يا منطقه خاص، و در برگيرنده دانش جامع و اندوخته شده نسل‌ها، و بازتاب استعدادها و ويژگي‌هاي يك گروه در مقايسه با ديگر گروه‌ها است كه در زبان و لهجه ظهور مي‌يابد و احساس تعلق به يك سرزمين و هويت آبا و اجدادي را به همراه دارد. به همين دليل شايسته است در تقابل با اين جنگ نرم آمادگي لازم در حوزه فرهنگي را پيشه کنيم و برنامه‌هايي ميان مدت و بلند مدت براي آن فراهم سازيم. ما مي‌توانيم با توليد اطلاعات بومي فضاي اينترنت را براي مردم خويش متناسب با فرهنگ بومي خويش آماده کنيم. و اين امر فراتر از توجه به فناوري، توجه جدي به اطلاعات توليد داخل را مي‌طلبد. طرح تسما در دبيرخانه شوراي عالي اطلاع‌رساني که از سال 85 تدوين شده و از اوائل 86 در حال اجراست، چنين هدفي را مد نظر دارد.

2-5- اهداف اجتماعي

تحول اجتماعي مبتني بر اطلاعات، شامل تأثير آزادي حاكم بر مبادله اطلاعات مي‌باشد كه در آن ايجاد شبكه اطلاعات و ارتباطات الكترونيكي مي‌تواند به تجديد حيات خانواده و جامعه منجر شود. روابط دوستي را از مرزهاي خانه و محله و حتي کشور فراتر برد و دنياي جديد مجازي را به جولانگاه حقيقي ارتباطات نوين مبدل سازد. انزواي قشر داراي فقر اطلاعاتي در جامعه الكترونيكي با شكل‌گيري مجدد قشر محكوم و ضعيف در جامعه اطلاعاتي كه توسط كارفرمايان استثمار مي‌شوند و ناديده گرفتن حقوق اين قشر در انعقاد قراردادها بار ديگر به شكل جديدي بروز مي‌نمايد. تصويري از يک طرح جامعه اطلاعاتي شکل مي‌گيرد كه در آن محور اصلي ارزش هاي اطلاعاتي بر ارزشهاي مادي غلبه مي‌كند و سرمايه اطلاعات و دانش فني و محتوايي بر سرمايه مواد برتري مي‌يابد. شركت هاي بزرگ مخابراتي در روابط بازرگاني خويش، تنها براي ايجاد رقابت ناسالم محلي تلاش مي‌كنند و در اين راستا توسعه ناهماهنگ اجتماعي را در فضاي ارتباطات راه دور دامن مي‌زنند.
با توجه به مطالب فوق، تهديدهايي بروز يافته و نيز فرصتهايي از نو پا مي‌گيرد که اينک به بيان فهرست‌واره آنها مي‌پردازيم:

3- تهديدها و موانع براي دستيابي به جامعه اطلاعاتي

3-1- به دليل حساس و فعال نشدن مراكز علمي ‌و پژوهشي و نداشتن مطالعات كلان ملي در اين حوزه، آمار و اطلاعات كمي‌ و كيفي از وضعيت رشد و توسعه، فناوري‌هاي اطلاعات و ارتباطات و آثار و پيامدهاي فرهنگي و اجتماعي آن وجود ندارد. از آن جمله: شاخص‌هاي كمي و كيفي و مسير نماهاي حركت ايران براي اندازه‌گيري کاميابي‌ها و ناكامي‌ها در رقابت‌هاي منطقه‌اي و بين‌المللي وجود ندارد. مطالعات پايه و مستمر براي تعيين شاخص‌هاي كمي ‌و كيفي در جهت تعيين وضعيت، جايگاه و چشم‌انداز كشور براي حضور و رقابت در بازارهاي جهاني و منطقه‌اي صورت نپذيرفته است. سند راهبردي سياست‌گذاري و برنامه‌ريزي و برنامة مطالعاتي در اين زمينه وجود ندارد. اين امر مانع شناخت و تحليل از آثار و پيامدهاي مثبت و منفي فناوري‌هاي اطلاعات و ارتباطات است. نبود نظام يكپارچه و زنجيره‌اي «تحقيق و توسعه»، با توجه به درآميختگي فناوري‌هاي اطلاعات و ارتباطات با زمينه‌ها و ابعاد فرهنگي و اجتماعي يك مانع مهم در راه پيشبرد متوازن توسعة علمي، اطلاع‌رساني و فناوري‌هاي اطلاعات است.
3-2- كشور در حال حاضر فاقد يك مركز علمي ‌معتبر مطالعات و سياست‌گذاري راهبردي با حضور دانشمندان و متخصصان گرايشهاي علمي مختلف در اين زمينه است. جدّي نگرفتن تجارب بين‌المللي و پي‌گيري نكردن توصيه‌ها و خط عمل‌هاي اجلاس‌هاي جهاني جامعة اطلاعاتي، سند چشم‌انداز 20 ساله و برنامة چهارم توسعه و نداشتن نظام ملي ارزشيابي در اين حوزه نيز به مشکلات افزوده و غالباً مباحث جامعة اطلاعاتي و ابعاد فرهنگي، اجتماعي و اقتصادي مربوط به فناوري‌هاي اطلاعات و ارتباطات در حلقة محدودي از صاحب نظران و متخصصان در گردش است. پس از دو دهه ورود فناوري‌هاي جديد ارتباطات و اطلاعات، و بيش از 15 سال از ورود اينترنت و برنامه‌ريزي‌هاي بسيار، و سلسله اقدامات متمركز و نيمه‌متمركز دولتي و به رغم سرمايه‌گذاري‌هاي نسبتاً سنگين دولت در توسعة زيرساخت، تغييرات مورد انتظار رخ نداده است. وضعيت نه چندان مطلوب ايران در رتبه‌بندي جهاني و منطقه‌اي به ويژه در سالهاي اخير شاهدي بر اين مدعا است. در آخرين گزارش هاي جهاني وضعيت ايران در مقايسه با ديگر كشورهاي جهان و به ويژه منطقه نگران‌كننده است. كشور ايران كه در شاخص‌هاي مربوط به شكاف ديجيتال در موقعيت مناسبي به سر نمي‌برد به گونه‌اي كه در رتبه‌بندي جهاني مربوط به توسعه و كاربردي فناوري‌‌هاي ارتباطات و اطلاعات، ايران در مرتبة 70 جهاني از بين 70 کشور اول قرار گرفته است.
3-3- با توجه به ويژگي جمعيتي جامعة ايراني و وجود پديدة ‌جواني به عنوان يك پديده عام و فراگير در ايران، هم زمان با گسترش اين فناوري‌ها و شبكه اينترنت، شناخت لازم از نگرش‌ و رفتارهاي جوانان ايران که متکي به مطالعات دقيق ميداني باشد، وجود ندارد تا بتوان درباره آثار و پيامدهاي آن به قضاوت نشست. افزايش متقاضيان به دسترسي و بهره‌مندي از فناوري‌هاي اطلاعات و شبكه‌هاي اطلاع‌رساني در كنار رشد سواد و دانش عمومي، و تقويت روحيه پرسشگري و مشاركت‌جويي، موجب سرريز شدن مشكلات جامعه و جوانان به محيط‌هاي اجتماعي مي‌شود. فناوري‌هاي اطلاعات، جرياني اجتماعي هستند و در پيوند با مخاطبان، گروه‌ها و نهادهاي اجتماعي رشد و گسترش مي‌يابند، لذا بخشي از ناهنجاري‌ها، كاستي‌ها و مشكلات محيطي در درون اين محيط جديد انعكاس مي‌يابد. بي‌توجهي به ابعاد اخلاقي به ويژه براي كودكان و گروه‌هاي اجتماعي آسيب‌پذير فرهنگي مي‌تواند خطرات بسياري را براي جامعه اطلاعاتي ما به همراه آورد.
3-4- ايجاد تعادل بين ابعاد رشد و توسعه فناوري‌هاي اطلاعاتي با آموزش و تربيت نيروي انساني داراي دانش ميان‌رشته‌اي و مهارت‌هاي چندگانه (که يکي از محورهاي آن اطلاع‌رساني و فناوري‌هاي مرتبط با آن است)، همچنان يكي از چالش‌هاي چند سال آينده خواهد بود. رشد و گسترش رشته‌هاي مربوط به حوزه اطلاع‌رساني، متناسب با نيازها و شرايط نيست، به ويژه آنكه توسعه آموزش و پژوهش در اين عرصه همچنان فاقد گرايش ميان‌رشته‌اي است و حوزه‌هاي مهندسي و فرهنگي- اجتماعي فارغ از ديدگاه‌ها و تجارب يكديگر به آموزش و تحقيق اشتغال دارند. حرکتهايي در اين زمينه آغاز شده ولي سرعت آن متناسب با رشد فناوري هاي نوين در زمينه اطلاع‌رساني نيست و نياز به مديريت متمرکز اين امور در کشور احساس مي‌شود.
3-5- ناهماهنگي مديريت كشور در به كارگيري فناوري اطلاعات در عرصه‌هاي علم و دانش، اقتصاد، تجارت، فرهنگ، هنر، آموزش، و ارتقاي توان رقابتي كشور از اين طريق و نيز ناآشنايي برخي از مديران دستگاههاي اجرايي و فقدان نظر و تفاهم در سطح نهادهاي مسئول و تصميم‌گير براي اين عرصه به همين دليل موجب مي‌شود گرايش‌هاي دوگانه و متعارض كه گاه به طرد شتابزده فناوري‌هاي اطلاعات و گاه، شيفتگي به اين فناوري‌ها بيانجامد بروز يابد. در اين ميان فعال شدن شورايي که در دولت قبل خاموش بود (شوراي فناوري اطلاعات) در کنار عملکرد ضعيف آن طبق نظرسنجي نظام صنفي در ماه اخير و به تعطيلي کشيده شدن آن طي طرح ادغام شوراها از مشکلات کشور طي دو سال اخير بوده و در کنار محدود سازي فعاليت شوراي عالي اطلاع‌رساني (به حوزه دين و فرهنگ و اجتماع) عملاً بخش وسيعي از فعاليتها را طي سه سال اخير با کاستي شديد مواجه ساخته است.
3-6- سهم كم سرمايه‌گذاري دولت و بخش خصوصي در بخش توليد محتوا و کم‌توجهي به ابعاد آن از ديگر مشکلات وضعيت موجود است. سهم فناوري‌هاي اطلاعات و ارتباطات از بودجه جاري و عمراني كشور بسيار پايين است. البته به رغم سرمايه‌گذاري‌هاي نسبتاً كلان طي دو دهه گذشته در حوزه سخت‌افزاري و شبکه دسترسي، (و به طور خاص برنامه‌ها و اقدامات دولت از سال 1381 تاكنون)؛ سازمان‌هاي دولتي و نهادهاي عمومي ايران براي تصميم‌گيري، برنامه‌ريزي، نظارت، ارزيابي و حتي اطلا‌ع‌رساني با استفاده و به كارگيري از ظرفيت شبكه‌هاي انتقال اطلاعات و شبكه‌هاي داخلي آمادگي و مهارت لازم و كافي را كسب نكرده‌اند. نگاهي به روند برنامه‌ريزي و مديريت در دستگاه‌هاي دولتي كه همچنان از شيوه‌ها و الگوهاي سنتي پيروي مي‌كنند، و مراجعه به گزارش‌هاي رسمي دولت در سطوح مختلف نشان از عدم توازن پيشرفت در حوزه‌هاي گوناگون فناوري اطلاعات دارد. البته حرکتهاي غير منسجمي در بخشهاي مختلف کشور وجود دارد و حتي مي‌تواند مثال هاي بارزي براي توفيقات يافت ولي اين مثال ها حکايتي از يک توسعه روشمند بدست نمي‌دهند. خلأ سازماني مستقل و ملي براي پي‌گيري امور فناوري اطلاعات در بخشي فرادولتي – فرابخشي از عمده‌ترين دلايل اين نقيصه است. امروز کليه کارشناسان فناوري اطلاعات در کشور و نيز بخش خصوصي آسيب‌ديده از اين نابساماني بر لزوم تشکيل سازماني فرابخشي (در ذيل جايگاهي رفيع و ملي) تأکيد فراوان دارند.
3-7- ضعف شبكه‌هاي محلي و ملي، و ناكارآمدي پايگاه هاي ايراني (اعم از دولتي و خصوصي) در توليد حجم انبوه محتواي به زبان فارسي كه به طور روزافزون به زبان، فرهنگ و هويت ملي لطمه فراوان وارد مي‌کند. با وارادات غير منسجم سخت‌افزارهايي چون تلفن همراه غير منطبق بر معيارهاي زبان فارسي و توليد پيامک هاي به خط انگليسي و زبان فارسي آسيب هايي جدّي را هشدار مي‌دهد. نبود متولي فرادستي عمده‌ترين دليل اين نابساماني‌ها تلقي مي‌شود.
3-8- واضح نبودن مرزهاي امنيت اطلاعات و حدود دسترسي براي مديران تصميم‌گير در حوزه نشر اطلاعات درون سازماني موجب توقف اشاعه اطلاعات سودمند و مورد نياز مردم شده است و خدمات رساني دولتي را در راستاي دولت الکترونيک دچار چالش کرده است. لازم است در حوزه‌هاي گوناگوني که توليد اطلاعات دولتي صورت مي‌گيرد سطح دسترسي سازمان ها (اطلاع‌رساني و خدمات دولت به دولت G2G) و نيز سطح دسترسي بين اطلاعات سازمانهاي دولتي و شهروندان (اطلاع‌رساني و خدمات دولت به شهروندان G2C) تعريف شود. اين امر اينک بلا تکليف مانده و از وظائف اصلي نهادهاي سياستگذار محسوب مي‌شود. ضمن آن که لازم است اطلاعات محرمانه دولتي و خصوصي (حريم خصوصي فردي) به صورت شفاف و واضح تعريف شود و نيز حکم دسترسي سازماني به اين اطلاعات نيز مشخص گردد. نقاط تعارض بين ارزش محرمانگي و ارزش نشر آزاد اطلاعات نيازمند آيين‌نامه‌هاي اجرايي و سياستگذاري‌هاي ملي است. هيچ نشانه رشدي در اين زمينه در کشور جز حرکتهايي ضعيف يا موردي به چشم نمي‌خورد. تداوم نگاه سخت‌افزار محور در كم‌توجهي به جنبه‌هاي نرم و وجوه ديگر برنامه‌ريزي در اين حوزه يكي از روندهاي جاري و معيوب در تحقق توسعه جامعه اطلاعاتي و سياست‌گذاري، رشد و گسترش فناوري‌هاي اطلاعات و ارتباطات است.
3-9- تداوم نگاه دولت محوري در سياست‌گذاري، برنامه‌ريزي و اجرا و عدم حمايت لازم و كافي از بخش‌هاي خصوصي و مدني و عدم توجه کافي به اصل 44 قانون اساسي در واگذاري امور اجرايي به بخش خصوصي و مردم نيز از گله‌هاي بخش خصوصي است و چون نهادهاي سياستگذار متعدد به صورت متفرق و ناهماهنگ و غير منسجم عمل کرده‌اند زحماتي که دولت طي سالهاي اخير داشته کارساز نبوده است و مشکلي را به صورتي ملي حل نکرده و به اين تلقي دامن زده است.
3-10- همپوشاني و ادعاي تملک متعارض حوزه‌هاي عمل از سوي نهادهايي همچون شوراي عالي فناوري اطلاعات، شوراي عالي اطلاع‌رساني، شوراي عالي انفورماتيک در برنامه‌ريزي و توسعه فناوري‌هاي اطلاعات و ارتباطات و اجرايي شدن اصول و برنامه عمل جامعه اطلاعاتي در ايران و تداخل وظائف آنها؛ در کنار افزايش نهادهاي سياستگذار-مجري فرودستي در اين حوزه همچون بنياد ملي بازي هاي رايانه‌اي و شوراي گسترش خط و زبان فارسي و عدم تعريف دقيق رابطه اين نهادها با نهادهاي فرادستي همچون شوراي عالي اطلاع‌رساني از مشکلات جدي وضعيت موجود است. تصميمات متداخل نهادهاي قانوني در حوزه‌هاي مشترک به دليل فقدان تعريف دقيق و منطقي و عدم وجود تقسيم کار مبتني بر نظام همکاري ملي نشانه‌اي از اين ناهماهنگي است. در يک نظام ملي همکاري بايد طرف‌هاي ذي نفع و درگير در موضوع (اعم از دولت، بخش خصوصي، نهادهاي مردمي، و نهادهاي بين‌المللي) مشخص شوند و وظايف و اختيارات هر کدام به صورت شفاف بيان شده و بدان عمل شود. اين در حالي است که اخيراً دولت با تصويب طرح ادغام شوراهاي فناوري اطلاعات در شوراي آموزش و پژوهش، و فناوري، شأن اين نهاد مهم را تقليل داده و ضمن کم توجهي به وجوه چندگانه فناوري، آن را به حوزه‌اي خاص محدود کرده است.

4- فرصتهاي جامعه اطلاعاتي

4-1- رويكرد سند چشم‌انداز 20 ساله کشور براي توسعه همه‌جانبه و تأکيد بر پيشرفت در زمينه جامعه اطلاعاتي در ماده 44 برنامه چهارم توسعه و قانون جديد وزارت ارتباطات و فناوري اطلاعات، و پروژه‌هاي پيشتاز كشور نظير طرح تكفا و طرح تسما، و طرح تجارت و بانكداري الكترونيكي، و ديگر پروژ‌ه‌هاي ملي اين حوزه چارچوب مناسب و تحول‌ساز براي مشاركت فعال ايران در جامعه جهاني مبتني بر ارتباطات و فناوري اطلاعات فراهم كرده است.
4-2- گرايش رهبران عالي، دولتمردان، نهادهاي تصميم‌گير، نهادهاي اجرايي و عمومي به گسترش كاربرد فناوري‌هاي اطلاعات و تصاحب اين حوزه به نفع ارزشهاي اسلامي و اخلاقي. تمايل و گرايش نخبگان، انديشمندان، علماي حوزه و دانشگاه و اهل فرهنگ و هنر در استفاده و بهره‌مندي از اين فناوري. علاوه بر استقبال همگاني و اجتماعي از ارتباطات و فناوري اطلاعات، اين فناوري‌ها را با استقبال كم نظير دستگاه‌هاي اجرايي و نهادهاي عمومي مواجه ساخته است و بخش خصوصي نيز با تمام توان در اين عرصه نقش فعالانه‌اي ايفا كرده است. جامعه ايراني و يا حداقل بخش‌هايي از آن، برخلاف گذشته كه به هنگام ورود فناوري‌هاي نو مانند راديو و تلويزيون مقاومت‌هاتي از خود نشان مي‌داد، با روي كارآمدن تكنولوژي‌هاي جديد ارتباطي و اطلاعاتي و به برکت انقلاب اسلامي ايران حتي در سطح نهادهاي ريشه‌دار فرهنگي و مذهبي به طور بي‌سابقه‌اي از دسترسي و بهره‌مندي از آن استقبال كرده‌اند.
4-3- وجود مراكز پژوهشي‌، انجمن هاي علمي و تخصصي، بخش خصوصي فعال و علاقه‌مند داراي سابقه و تركيب مناسب انساني در اين حوزه توانش خوبي در اين حوزه ايجاد کرده، عزم به گسترش رشته‌هاي دانشگاهي مرتبط با اطلاع‌رساني و فناوري هاي مربوط به آن و راه‌اندازي ميان‌رشته‌اي‌هاي مرتبط با آن در اين مورد نويد بخش است.
4-4- استقبال نهادهاي بين‌المللي و جهاني از سرمايه‌گذاري كشورهاي در حال توسعه در اين بخش و وجود تجارب بين‌المللي ايران در اجلاس‌هاي جهاني مرتبط و ظرفيت علمي و فناوري نسبتاً خوب ايران براي ايفاي نقش‌هاي منطقه‌اي مي‌تواند زمينه ساز مناسبي براي پيشرفت سريع در اين حوزه باشد.
4-5- رشد و گسترش زيرساخت‌هاي ارتباطي از جمله تلفن ثابت و ارتباطات راه دور، به ويژه در برنامه‌هاي توسعه اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي جمهوري اسلامي ايران، ورود و گسترش تلفن همراه و اينترنت طي دو دهه گذشته، و توجه همه جانبه دولت به اجراي برنامه‌هايي براي توسعه ارتباطات و فناوري اطلاعات. از آن جمله به پيشرفتهاي ذيل اشاره مي‌شود:
• تعداد رايانه كه در سال 1994 حدود 800 هزار رايانه بوده است، هم اكنون بالغ بر 6 ميليون دستگاه است. ظرفيت اينترنت و شركت هاي پشتيبان آن در كشور در حال گسترش است و هم اكنون بيش از 864 شهر كشور متصل به شبكه انتقال اطلاعات هستند. ظرفيت شبكه انتقال اطلاعات از مرز 106000 هزار مگابايت عبور كرده است و شمار كاربران اينترنت كه در سال 1994 از 250 نفر فراتر نمي‌رفت، هم اكنون با رشدي شتابان رو به افزايش است، در سال 2003 اين رقم به بيش از 3 ميليون نفر، و در سال 2004 به 5 ميليون نفر و در سال 2006 به بيش از 12 ميليون نفر رسيده است و همچنان سير صعودي طي مي‌کند و بازار مناسبي را به خود اختصاص داده است.
• ايران در پايان سال گذشته داراي بيش از 21 ميليون و 240 هزار تلفن ثابت و 10 ميليون و 500 هزار تلفن همراه بوده است. 864 شهر كشور از امكان ارتباط تلفني برخوردار هستند. گسترش 58 هزار كيلومتر فيبرنوري به عنواني يكي از زيرساخت‌هاي كليدي در شكل‌دهي و توسعه ارتباطات راه دور و فناوري‌هاي نوين اطلاعات، بستري مناسب براي تقويت شبكه مخابراتي كشور به شمار مي‌آيند. با توجه به ايجاد نظام هاي اطلاع‌رساني جديد بر روي تلفن همراه به زودي اين دستگاه نقش جديدي بر عهده مي‌گيرد و ارتباطات پست الکترونيک و اتصال به اينترنت از طريق آن امکان‌پذير خواهد گشت. اين امر جامعه فرهنگي اقتصادي را دچار تحولات چشم‌گيرتري خواهد کرد. اين نقش اينک در کشورهاي پيشرفته روي داده و به کشور ما نيز به سرعت رو به گسترش است. و سرمايه‌گذاران خارجي و داخلي را به سوي خود متمايل ساخته است.

5- الزامات و پيش نيازهاي دستيابي به جامعه اطلاعاتي و پيشنهادات:

مبتني بر سند چشم‌انداز 20 ساله کشور و توصيه‌ها و مصوبات بين‌المللي
5-1- افزايش فرصت توسعه‌يافتگي ايران از طريق افزايش سرمايه‌گذاري دولت در بخش اطلاع‌رساني و فناوري هاي مرتبط با آن و روي آوردن به سياست‌گذاري و برنامه‌ريزي توسعه بر محور توسعه اطلاعات سودمند. همچنين مراقبت دائمي از برنامه‌ريزي و اقدامات بخش‌هاي رسمي و غير رسمي در اين حوزه، براي افزايش سهم ايران در رقابت‌هاي منطقه‌اي و جهاني
5-2- ايجاد و يا تقويت يک مرکز مطالعات راهبردي با گرايش ميان‌رشته‌اي با همکاري دولت، بخش خصوصي، دانشگاه ها براي توصيف و تبيين دائمي وضع موجود ايران، شناخت آخرين تحولات و يافته‌هاي علمي و فناوري در سطح جهان و كمك به سياست‌گذاري و ارزيابي در حوزه جامعه اطلاعاتي و ابعاد راهبردي فناوري‌هاي اطلاعات و ارتباطات ايران. بدين ترتيب ساماندهي و گسترش کاربرد فناوري اطلاعات و ارتباطات کشور از طريق گسترش آموزش و پژوهش ميان رشته‌اي، انجام پژوهش راهبردي و کاربردي، براي کمک به نظام تصميم‌سازي و انجام اقدامات آموزشي و فرهنگي براي اجتماعي کردن و عمومي کردن موضوعات مربوط به جامعه اطلاعاتي، و فناوري‌هاي اطلاعات و ارتباطات صورت خواهد گرفت. (اين مرکز در ذيل سازماني که متعاقباً پيشنهاد مي‌شود تأسيس مي‌گردد.)
5-3- توجه به توليد محتواي الکترونيک ايران از سوي نهادي دولتي و ملّي براي دستيابي به موقعيت برتر توليد علم در منطقه و سرمايه‌گذاري متناسب با اين هدف در ساماندهي و اطلاع‌رساني اين محتوا و تبديل آن به اطلاعات و دانش به صورتهاي قابل بازيابي و ذخيره‌سازي. طرح‌ريزي و برنامه‌ريزي اجرايي براي استقرار جامعه اطلاعاتي براساس مفاد قانون برنامه چهارم توسعه با تاکيد بر گسترش بازار محصولات دانايي محور و سرمايه‌گذاري در توليد و عرضه انواع محتوي و فعاليت‌هاي آموزشي علمي، پژوهشي، فرهنگي و هنري. دولت علاوه بر تلاشهايي كه بايد براي اصلاح و نوسازي دروني و يكپارچه‌سازي سيستم‌هاي توليد و توزيع اطلاعات از طريق فناوري ارتباطات و اطلاعات به كار مي‌گيرد، الزاماً بايد در مقياسي وسيع روندهاي اجتماعي را تحت نظر داشته باشد، و تسهيل كننده و تقويت كننده زمينه‌هاي انساني، اجتماعي و فرهنگي و توسعه خدمت‌رساني به مردم از طريق فناوري‌هاي نوين اطلاعاتي در سطح ملي باشد. طرح تسما براي توليد و ساماندهي اطلاعات ملي در شوراي عالي اطلاع‌رساني تدوين گشته و لازم است به صورتي جدّي در همه شؤون دولتي و ملي گسترش يابد و مانند طرح تکفا مورد حمايت مالي نهادهايي چون ستاد تبصره 13 قرار گيرد.
5-4- شناسايي، رتبه‌بندي و اولويت‌گذاري تعهدات برنامه‌اي و توسعه‌اي در سطح ملي و تعهدات بين‌المللي در سه محور «تنظيم و تصويب قوانين و مقررات جديد و اصلاحات لازم»، «سيستم‌ها و روش‌ها»، «اصلاح و نوسازي ساختاري و نهادي و اصلاحات برنامه‌اي»، با هدف سرعت‌بخشي و تسهيل در توسعه فناوري‌هاي اطلاعات و ارتباطات به هدف حل مشکلات بزرگ اجتماعي نظير اشتغال و تعادل بخشي به بازارکار و افزايش فرصت‌هاي شغلي به ويژه براي فارغ‌التحصيلان رشته‌هاي مختلف علمي و متخصصان از طريق تشويق و حمايت از سرمايه‌گذاري در بخش فناوري اطلاعات و ارتباطات
5-5- توصيف و تبيين وضعيت کشور از نظر آمادگي الکتروني، دستيابي به فرصت‌هاي ديجيتال، ارزيابي عملکرد دولت، بخش خصوصي و مراكز علمي و ديگر بخش‌ها، پي‌گيري و تحقق جامعه اطلاعاتي در حوزه‌هايي نظير زيرساخت ارتباطات و فناوري، محيط تجاري، مصرف‌کنندگان و انتخاب‌هاي تجاري، محيط قانوني و سياست‌گذاري، محيط فرهنگي و اجتماعي، پشتيباني از خدمات الکترونيک، آموزش و پژوهش و آماده‌سازي محيط و توانمندسازي و برنامه‌ريزي براي آن، نظارت و مراقبت دائمي حركت جامعه و نهادهاي اجتماعي در مقايسه با کشورهاي در حال توسعه، كشورهاي اسلامي و كشورهاي منطقه، براساس شاخص‌هاي فرصت و ميزان دسترسي به اينترنت، استفاده و بهره‌مندي از اينترنت، دستيابي دانش و اطلاعات از طريق اينترنت و تعداد کاربران و استفاده‌کنندگان از اينترنت جهت آگاهي از وضعيت کشور
5-6- تعيين اولويت‌هاي ايران در پي‌گيري خط‌عمل‌هاي مصوب اجلاس جهاني جامعه اطلاعاتي براساس شرايط بومي، نيازهاي محيط ملي و مؤلفه‌هاي فرهنگي، اجتماعي و اقتصادي جامعه ايران از طريق تدوين و تصويب سند ملي «كاربرد و گسترش فناوري‌هاي اطلاعات و ارتباطات در افق چشم‌انداز 20 ساله كشور» و حمايت از پروژه‌هاي پيشتاز و كليدي کشور در زمينه توسعه و به کارگيري فناوري‌هاي اطلاعات و ارتباطات با جلب مشارکت و همگرايي بخش خصوصي، نهادهاي مدني و مراکز علمي در قالب سند مذکور، و بازخواني سياست‌گذاري و برنامه‌ريزي‌هاي گذشته به قصد افزايش نقش محوري اين فناوري‌ها در پيشبرد مقاصد توسعه‌اي و ملي براساس شاخص‌هاي زير:
- مزيت‌هاي نسبي کشور در حوزه سخت‌افزار و نرم‌افزار
- مزيت‌هاي نسبي کشور در توليد و عرضه علم، دانش و فرهنگ
- توان رقابت‌‌پذيري بخش‌هاي اقتصادي، اجتماعي کشور، اعم از دولتي و غيردولتي
- شرايط و نيازهاي منطقه‌اي و جهاني
5-7- حرکت در جهت افزايش سهم برنامه‌ريزي نرم در حوزه دولت الکترونيک، آموزش الکترونيک، تجارت الکترونيک، بهداشت و سلامت الكترونيك و ديگر حوزه‌هاي مرتبط و ارتقاي ظرفيت‌هاي ملي براي رقابت‌پذيري اقتصادي، تجاري، آموزشي و علمي و بين‌المللي از طريق افزايش ظرفيت و به کارگيري خدمات الکترونيک به صورتي جامع
5-8- تداوم اقدامات دولت براي ايجاد ارتباطات پرسرعت و پرظرفيت و چند رسانه‌اي و گسترش شبکه دسترسي براي ايجاد فرصت‌هاي برابر براي دسترسي تمامي افراد جامعه و تبادل با ديگران. در کنار توجه به آسيب هاي احتمالي و تلاش براي برنامه‌ريزي براي جلوگيري از رشد فساد و آفات اجتماعي از طريق اين فناوري نوين با مطالعه و اجراي دقيق طرحهاي بلند مدت و کوتاه مدت به وسيله رصد کردن وضعيت دسترسي (فيلترينگ).

6- يشنهادات کليدي

در کنار الزامات پيش‌ گفته پيشنهاداتي کليدي وجود دارد که مربوط به ساختار مديريت فناوري اطلاعات در کشور است. از اين رو نام پيشنهاد کليدي بر آن نهاده شده است. چون در صورتي که به ساختار مناسبي براي مديريت اين حوزه برسيم مي‌توانيم اميدوار باشيم که ضمن رعايت الزامات از فرصتها بهره‌مند شويم و از آسيب ها بپرهيزيم.
6-1- در جمهوري اسلامي ايران كه سرمايه گذاري عظيمي در زمينه هاي مختلف اقتصادي، فرهنگي و اجتماعي و در بخشهايي مانند كشاورزي، صنعت، خدمات بهداشتي، آموزشي و پرورشي، صورت گرفته است، يك نظام ملي اطلاع‌رساني، نيازهاي اطلاعاتي محققان، برنامه ريزان، مديران اجرايي، مشاوران، معلمان و گروه‌هاي آموزشي را فراهم مي‌آورد. در حقيقت براي توسعه اقتصادي، اجتماعي، فرهنگي، آموزشي و پژوهشي، يك نظام ملي اطلاع رساني بر اساس زيرساختارهاي ملي مورد نياز است، و اين امر، همكاري مراكز اطلاع رساني، كتابخانه ها و نيز نهادهاي مدني و دولتي و همکاريهاي بين بخشي به کمک شبكه هاي اطلاع رساني داراي محتواي بانکهاي اطلاعاتي غني و مورد نياز را مي‌طلبد. در اين راستا لازم است شوراي عالي انقلاب فرهنگي نهادي سياستگذار در مورد اطلاعات (فرهنگي، اقتصادي، امنيتي) را شکل دهد. با تکيه بر سند راهبردي مربوط به کشورهاي در حال توسعه براي فناوري اطلاعات و ارتباطات که در يکي از دانشگاه هاي معروف جهان شکل گرفته است، مي‌توان تأکيد کرد که تصميمات اخيري که براي اين حوزه و تفرقه ميان شوراهاي سيا7ستگذار از يک سوي افراطي و تمرکز اين حوزه با حوزه‌هاي متداخلي چون آموزش و پژوهش از سوي ديگر افراط صورت گرفته است موجب گشته که نتوانيم تصميماتي کليدي و حاکميتي براي اين حوزه اتخاذ کنيم. متأسفانه از يک سو، بخشي‌نگري موجب شده که فعاليتهاي شوراي عالي اطلاع‌رساني به غير روال و به طوري غير مرسوم در سراسر جهان، به حوزه فرهنگ و دين اختصاص يابد که اين امر تقليل شأن مهندسي فرهنگي نظام را موجب شده است و لازم است مصوبه سال 84 که اطلاع‌رساني را به حوزه دين و فرهنگ اختصاص داده است به نوعي در يک شوراي مقتدر و فراگير تدارک شود و شامل همه حوزه‌هاي اطلاع‌رساني منطبق بر الگوهاي جهاني شود (مانند صدا و سيما که شامل تمام وجوه اطلاع‌رساني تصويري است، شوراي عالي اطلاع‌رساني نيز بايد شامل تمام وجوه اطلاع‌رساني محتوايي شود). و از سوي ديگر افراط در ادغام حوزه فناوري اطلاعات در حوزه آموزش و پژوهش موجب گشته که شأن تصميم‌سازي اين حوزه بسيار حياتي با حوزه‌هايي ديگر خلط شود و تقليل يابد. در حالي که فناوري اطلاعات داراي وجوه کلان اقتصادي و امنيتي در کنار فرهنگي نيز مي‌باشد و گويي به دو حوزه اول توجه نشده که آن را در شورايي با عنوان شوراي عالي آموزش، پژوهش و فناوري ادغام مي‌کنيم. در اين حال تشکيل شوراي عالي اطلاع‌رساني و فناوري اطلاعات از سوي شوراي عالي انقلاب فرهنگي امري ضروري و انکار ناپذير است. گرچه طراحي اين شورا به صورتهاي ديگر نيز ممکن و متصور است ولي اين صورتها از اولويت برخودار نيست. بنابر اين لازم است دولت با حمايت نهاد سياستگذار در بخش اطلاع‌رساني (شوراي عالي اطلاع‌رساني) زمينه لازم براي اقدامات عملي را به صورتهايي که در پي مي‌آيد فراهم آورد. تا از فرصتهاي پيش گفته بهره‌مند شويم و از تهديدهاي امنيتي فرهنگي و اقتصادي پيش گيري كنيم. بديهي است در صورت تمايل به تمرکز فعاليت هاي اجرايي مي‌توان با ادغام شوراهاي موازي در يک شورا اين ميل را عملي ساخت. ولي اين شوراي جديد بايد در ذيل نهاد فرهنگي شوراي عالي انقلاب فرهنگي يا نهاد رياست جمهوري شکل گيرد و در صورتي که رياست محترم جمهور حضور خود را در اين شورا ضروري نمي‌بيند نماينده تام الاختياري را در آن منصوب کند.
6-2- همچنين اين شوراي جديد نيازمند يک سازمان اجرايي تحت نمودار تشکيلاتي خويش است تا به فعاليت هاي اجرايي فناوري اطلاعات و اطلاع‌ رساني شکل دهد. اين سازمان مي‌تواند در ذيل مجموعه شوراي عالي جديد مختص به اين حوزه که نهادي بالادستي و سياستگذار است و شأن اجرايي ندارد تعريف شود. در حالي که رياست سازمان با پيشنهاد اعضاي اين شورا و تصويب نهاد رياست جمهوري منصوب مي‌شود، ارتباط بين دستگاه سياستگذار بين بخشي (قوه مجريه، قوه مقننه، قوه قضاييه) و بين دولت را تسهيل خواهد کرد. از جمله وظايف قابل اقدام عبارتند از
- تدوين نظام ملي همکاري در زمينه اشاعه اطلاعات در طرحهايي همچون طرح تسما
- تعيين سياست و خط مشي هاي اطلاعاتي كه ارتباط بين بخش هاي اجتماعي، اقتصادي، فرهنگي و نيز زيرگروه هاي آنان را مشخص كند؛
- رصد كردن فرصتها و تهديدهاي پيش گفته براي بهره‌مندي و تعالي جامعه اطلاعاتي
- فراهم ساختن برنامه‌هاي خاص براي هدايت، گردآوري، آماده سازي و اشاعه اطلاعات در تمامي زمينه هاي فعاليت علمي فرهنگي و خدماتي در كشور به منظور استفاده تمام مؤسسات آموزشي و پژوهشي و مراکز خدمات دولتي و بخش خصوصي از اطلاعات تهيه شده؛
- ايجاد نظام ارزيابي براي تقويت مراكز اطلاع رساني تا واحدهاي ذيربط همواره در بهبود كار خود بكوشند.
- بررسي برنامه هاي مناسب آموزشي و تربيت نيروي انساني مورد نياز ضمن هماهنگي با سازمان هاي دولتي و خصوصي به منظور پويايي مراكز اطلاعاتي و اعلام رشد آمادگي الكترونيكي در سطح ملي
- اقدامات لازم براي تدوين يك برنامه جامع تجهيزات و نرم‌افزارهاي فن آوري اطلاعاتي با همكاري ديگر سازمان هاي ذيربط (همچون تكفاي 2)
- تاسيس شبكه اطلاع رساني و مجموعه‌هاي اطلاعاتي در سازمان‌ها و موسسات دولتي و غيردولتي؛
- همكاري هاي بين المللي با سازمان هايي چون «يونسكو»، و ديگر مراكز و موسسات فعال در حوزه اطلاع‌رساني و جامعه اطلاعاتي به صورت فعال صورت پذيرد و با مشارکت جدي سهم فرهنگي اقتصادي ايران در اين جامعه اطلاعاتي جهاني استيفا شود.
- تشکيل يک مرکز مطالعات استراتژيک مربوط به حوزه اطلاع‌رساني و فناوريهاي اطلاعات و جامعه اطلاعاتي

پي نوشت :

1 - ارقام به طور تقریب 1% و مربوط به سال 2006 از پایگاه اطلاع رسانی http://www.internetworldstats.com. اخذ شده است. به طور کلی نرخ دسترسی به اینترنت در قاره آمریکای شمالی 69% ، اقیانوسیه 54%، اروپا 38% ، آمریکای لاتین 15% ، آسیا 10% و افریقا 5/3% است.

منبع:Articles

زماني كه يك كد برنامه آلوده به ويروس را اجرا مي‌كنيد، كد ويروس هم پس از اجرا به همراه كد برنامه اصلي، در وهله اول تلاش مي‌كند برنامه‌هاي ديگر را آلوده كند.

 

اين برنامه ممكن است روي همان كامپيوتر ميزان یا برنامه‌اي بر روي كامپيوتر ديگر واقع در يك شبكه باشد. حال برنامه تازه آلوده شده نيز پس از اجرا دقيقاً عمليات مشابه قبل را به اجرا درمي‌آورد. هنگامیکه بصورت اشتراکی یک کپی از فایل آلوده را در دسترس کاربران دیگر کامپیوترها قرار می دهید، با اجراي فايل كامپيوترهاي ديگر نيز آلوده خواهند شد. همچنين طبيعي است با اجراي هرچه بيشتر فايلهاي آلوده فايلهاي بيشتري آلوده خواهند شد.
اگر كامپيوتري آلوده به يك ويروس بوت سكتور باشد، ويروس تلاش مي‌كند در فضاهاي سيستمي فلاپي ديسكها و هارد ديسك از خود کپی هایی بجا بگذارد. سپس فلاپي آلوده مي‌تواند كامپيوترهايي را كه از روي‌آن بوت مي‌شوند و نيز يك نسخه از ويروسي كه قبلاً روي فضاي بوت يك هارد ديسك نوشته شده نيز مي‌تواند فلاپي‌هاي جديد ديگري را آلوده نمايد.
به ويروسهايي كه هم قادر به آلوده كردن فايلها و هم آلوده نمودن فضاهاي بوت مي‌باشند اصطلاحاً ويروسهاي چند جزئي (multipartite) می گویند.
فايلهايي كه به توزيع ويروسها كمك مي‌كنند حاوي يك نوع عامل بالقوه مي‌باشند كه می توانند هر نوع كد اجرائي را آلوده ‌كنند. براي مثال بعضي ويروسها كدهايي را آلوده مي‌كنند كه در بوت سكتور فلاپي ديسكها و فضای سيستمي هارد ديسكها وجود دارند.
نوع ديگر این ويروس ها كه به ويروسهاي ماكرو شناخته می شوند، مي‌توانند عمليات پردازش كلمه‌اي (word processing) يا صفحه‌هاي حاوي متن را كه از این ماكروها استفاده مي‌كنند، آلوده کنند. اين امر براي صفحه‌هايي با فرمت HTML نيز صادق است.
از آنجائيكه يك كد ويروس بايد حتماً قابل اجرا شدن باشد تا اثري از خود به جاي بگذارد از اينرو فايلهايي كه كامپيوتر به عنوان داده‌هاي خالص و تميز با آنها سر و كار دارد امن هستند.
فايلهاي گرافيكي و صدا مانند فايلهايي با پسوند gif . ، jpg ، mp3، wav،…هستند .
براي مثال زماني كه يك فايل با فرمت picture را تماشا مي‌كنيد كامپيوتر شما آلوده نخواهد شد.
يك كد ويروس مجبور است كه در قالب يك فرم خاص مانند يك فايل برنامه‌اي .exe يا يك فايل متني doc كه كامپيوتر واقعاً آن را اجرا مي‌كند، قرار گیرد
منبع: www.ostadonline.com